نکات طلایی برای گوش کردن فعال

هنر خوب گوش دادن، یکی از مهارت هایی است که موجب می‌شود سرعت ما در راه رسیدن به موفقیت به طور حیرت انگیزی زیاد شود. چرا که دیگران میزان علاقه و اعتمادشان نسبت به ما افزایش پیدا می‌کند و همین، برای رسیدن به موفقیت تا حد زیادی کافی است.

تفاوت گوش دادن با شنیدن

بسیاری از مواقع ما می‌شنویم و حتی می‌توانیم حرف های طرف مقابل را بعد از اتمام تکرار کنیم. اما در اصل به آن سخنان هیچ توجهی نداریم! بنابراین گوش دادن با شنیدن متفاوت است.شنیدن یعنی همان درک صداهای ایجاد شده، اما گوش کردن نیاز به توجه و تمرکز دارد و از سایر حواس نیز استفاده می‌شود.پس گوش دادن یعنی توجه و تمرکز عمیق به سخنان مخاطب. نه تنها به سخنان بلکه به زبان بدن و فن بیان و دیگر ویژگی ها هم توجه می‌شود.

نشانه های غیر کلامی گوش دادن فعال:

لیستی که در زیر آمده یک لیست عمومی از نشانه‌­های گوش دادن است، به عبارت دیگر افرادی که در حال گوش دادن هستند به احتمال زیاد حداقل برخی از این نشانه‌ها را بروز می­دهند. ممکن است این نشانه­‌ها برای همه­‌ی موقعیت­‌ها و در تمامی فرهنگ­‌ها مناسب نباشند.

لبخند

می‌توان از لبخند­های کوچک برای نشان دادن توجه به حرف گوینده یا به عنوان راهی برای بیان موافقت و یا نشان دادن خرسندی نسبت به پیامی که شنیده می­‌شود، استفاده کرد. لبخندها به همراه تکان دادن سر می‌­توانند در تایید شنیدن و درک پیام­‌ها بسیار قدرتمند عمل کنند.

تماس چشمی

این موضوع برای شنونده طبیعی و معمولاً به نوعی تشویق کننده است که به گوینده نگاه کند. با وجود اینکه تماس چشمی خصوصاً برای افراد خجالتی می­‌تواند رعب­‌آور باشد، میزان تماس چشمی که در هر موقعیت مناسب می­‌باشد را تخمین می­زند. تماس چشمی را با لبخند و سایر پیام­‌های غیر­کلامی برای تشویق گوینده به ادامه‌­ی صحبت، ترکیب کنید.

حالت

حالت، گویای موارد بسیار زیادی در مورد فرستنده و گیرنده­‌ی پیام در تعاملات بین­‌فردی است. یک شنونده‌­ی فعال تمایل دارد در حالیکه نشسته است کمی به جلو خم شده و یا به یک طرف تکیه دهد. از نشانه‌­های دیگر گوش دادن فعال شیب ملایم سر یا خم کردن آن بر روی یک دست می­‌باشد.

هر بازتابی از حالت چهره­‌ گوینده که در شنونده دیده می­‌شود، می­‌تواند یکی از نشانه­‌های گوش دادن فعال باشد. این حالت­‌های انعکاسی در بیشتر موقعیت­‎های عاطفی می‌­توانند به نشان دادن حس هم­دردی و هم­دلی کمک کنند. ایجاد حالت‌های چهر‌ه‌­ آگاهانه (یعنی بازتاب غیر خودکار از حالت‌­های چهره) مصنوعی به نظر رسیده و می‌تواند نشانه‌­ای از عدم توجه به گوینده باشد.

حواس پرتی

یک شنونده­‌ی فعال حواسش به اطراف پرت نیست، بنابراین از ابراز بی­‌قراری، نگاه کردن به ساعت، خط­‌خطی کردن کاغذ، بازی با موهای خود و یا ور رفتن با ناخن­‌هایش خود­داری خواهد کرد.

توجه نمایید که: کاملاً ممکن است شخصی نشانه­‌های غیر­کلامی گوش دادن فعال را تقلید نماید ولی در واقع اصلاً در حال گوش دادن نباشد. تقلید نشانه­‌های کلامی گوش دادن و فهم پیام، سخت‌تر است.

برخی از عواملی که موجب می شود شما به سخن دیگران گوش ندهید عبارتند از:

۱- مشغله ذهنی: داشتن مشغله ذهنی، یکی از عوامل گوش ندادن به سخن شخص مقابل است.
۲- بی رغبتی: بی رغبتی نیز موجب گوش نکردن می شود. البته این بی رغبتی نیز عوامل متفاوتی دارد از جمله دوست نداشتن ظاهر و قیافه شخص گوینده، عدم­ علاقه به صدای فرد گوینده، دائمی بودن محرک (مانند: همسرانی که مرتب نق می زنند، یا والدینی که مدام خرده می گیرند) ، یکنواختی صدای سخنران، بی علاقگی به موضوع بحث یا گوینده آن. این عوامل موجب می شود انسان رغبتی به گوینده و سخنان او نداشته باشد و در نتیجه فرایند گوش دادن به پایین ترین حد خود برسد.
۳- عدم تمرکز: از جمله دلایل گوش ندادن، عدم توانایی در ایجاد تمرکز است.

۴- توجه به آینده: گاهی اتفاق افتاده که شما پس از گوینده قرار است سخنرانی کنید یا نیمه پایانی کلاس، نوبت کنفرانس شماست. در تمام این مدت چون شما قرار است بحثتان را تا لحظاتی دیگر ارائه دهید، مدام به سخنان خود و نحوه مباحثتان می اندیشید و دیگر توجهی به سخنان دیگران ندارید. که این عدم توجه باعث می شود فرایند گوش دهی شما بسیار پایین آمده و یا حتی به صفر برسد.
۵- پیش‌داوری‌های غلط: بعضی مواقع ما نسبت به اشخاص پیش داوری هایی داریم. این پیش داوری ها، گاهی منجر به عدم توجه به سخنان آن ها می شود.

۶- ارزیابی کردن در حین گوش دادن: گاهی اتفاق می افتد پیش از آنکه طرف مقابل حرف هایش را تمام کند، همزمان به بررسی و ارزیابی سخنان گوینده پرداخته و یا پاسخ هایمان را طرح­ریزی و طرح هایمان را مرور می کنیم و سپس تصمیم می گیریم. این عمل، باعث وارد آمدن خلل در فرایند گوش دهی می شود.

نشانه­‌های کلامی گوش دادن فعال

تقویت مثبت

گرچه نشان دادن توجه قدرت بالایی به همراه دارد ولی در به کاربردن تقویت­‌های کلامی مثبت باید احتیاط شود.هرچند برخی از کلمات تشویقی مثبت می­‌توانند برای گوینده مفید باشند، با این‌حال شنونده باید از آن­ها به مقدار کم استفاده نماید به طوری­که از موضوع مورد صحبت دور نشده و یا تاکید غیر­ضروری بر قسمت­هایی از پیام نداشته باشد.استفاده­‌ی گاه­ به‌­گاه و مکرر از کلمات و عباراتی از قبیل : ‘خیلی خوب’ ، ‘بله’ یا ‘واقعاً’ می­توانند گوینده را برای صحبت بیشتر تحریک نمایند. معمولاً استفاده از این موارد برای توضیح اینکه چرا با یک نقطه نظر خاصی موافق هستید بهتر است.

به­‌خاطر آوردن

مغز انسان خصوصاً برای هر دوره‌­ی زمانی در به­‌خاطر آوردن جزئیات به شدت بد عمل می­‌کند.به­‌خاطر آوردن تعدادی نکات کلیدی یا حتی نام گوینده­ می‌­تواند به تقویت این احتمال که پیام­‌های ارسال شده، دریافت و درک شده­‌اند کمک کند. یعنی، گوش دادن موفقیت آمیز بوده است. به‌­یاد­آوری جزئیات ، ایده‌ها و تصویر کلی از مکالمات گذشته ثابت می‌کند که توجه به گوینده حفظ شده و به احتمال زیاد گوینده به ادامه‌­ی صحبت تشویق شده است. در طول تبادل اطلاعات و مکالمات طولانی­‌تر بهتر است یادداشت­‌های کوتاه و مختصری نوشته شود که در پرسش‌­های آتی به عنوان یک حافظه‌­ی دم دستی به کار گرفته شود.

پرسش

شنونده با پرسیدن سوالات مرتبط و یا بیان جملاتی که به روشن شدن منظور گوینده کمک می­‌کنند، نشان خواهد داد که به سخنان گوینده توجه داشته است. همچنین علاقه‌­ی خود را به چیزی­ که گوینده تا­کنون راجع به آن در حال صحبت بوده نشان می­‌دهد.

بازتاب

بازتاب، تکرار و تفسیر سخنان گوینده به منظور نشان دادن درک آن سخنان است. در واقع بازتاب یک مهارت قوی است که می‌تواند پیام گوینده را تقویت و درک شنونده را نشان دهد.

شفاف سازی

شفاف‌­سازی شامل پرسیدن سوالاتی از گوینده به منظور اطمینان از اینکه پیام به درستی دریافت شده است، می­‌باشد. به علاوه، شفاف سازی معمولاً استفاده از سوالات صریح و روشنی را دربر می­‌گیرد که در صورت لزوم گوینده را قادر به تشریح مفصل برخی از نکات می‌‎­سازد.

خلاصه سازی

تکرار خلاصه‌ای از آنچه که بیان شده است، تکنیکی است که توسط شنونده به کار گرفته می­‌شود تا آنچه که درک کرده را با بیان خود برای گوینده تکرار نماید. این تکنیک شامل گرفتن نکات مهم و اصلی پیام دریافتی و تکرار آن­ها به طور روشن و منطقی است که در صورت لزوم این فرصت به گوینده داده می­‌شود تا آن­ها را اصلاح نماید.

کسب مهارت در گوش دادن اینقدر اهمیت دارد که گاهی از آن به عنوان اساسی ترین المان در مجموعه مهارت‌های توسعه فردی یاد می کنند. بسیاری از مشکلات و ناکامی‌ها ریشه در عدم توجه به گوش دادن فعال دارد.

 برای دریافت وقت مشاوره باکلینیک روانشناختی رسش با شماره۸۸۹۷۰۴۹۴-۰۲۱تماس بگیرید